archiveren

Tagarchief: zwarte nachtschade

De zwarte nachtschade is (zoals ik al eerder schreef) een plant die in dit deel van de wereld vooral gevreesd wordt, terwijl hij in veel andere delen van de wereld gegeten worden, zowel voor de bessen als als bladgroente.
Nu ben ik wel avontuurlijk, maar niet zo avontuurlijk dat ik snel planten ga eten die mijn cultuur al eeuwen vreest als dodelijk giftig. Behalve bekend eetbare stammen zal ik dus ondanks alle informatie die ik ondertussen doorworsteld heb niet snel geneigd zijn om veel zwarte nachtschade te eten…
Een paar jaar geleden ben ik wel uit curiositeit begonnen met het experimenteren met verschillende typen van eetbare zwarte nachtschadebessen. Na het uitproberen van verschillende soorten de afgelopen jaren is het verdict ondertussen duidelijk en een beetje verrassend: De beste eetbare zwarte nachtschade is niet zwart…

Voor we meer uitleg bij de winnaar geven nog even op een rijtje zetten welke nachtschadesoorten ik geprobeerd heb:

De Jaltomato
Deze soort (Jaltom100_2305ato procumbens) hoort niet helemaal in het rijtje thuis, want het is geen soort van het zwarte nachtschade-complex, maar het is wel een eetbare nachtschade-achtige met zwarte bessen. Ik heb er ooit van gezegd dat hij bessen geeft met een smaak waar aan te wennen valt, en hoewel ik aan de smaak gewend ben en hem zeker kan waarderen nu heb ik er nog steeds niet zoveel mee weten doen ondertussen… Ook is het zo dat de bessen (zeker als de plant teveel schaduw krijgt of teveel weersveranderingen heeft) soms een houterigheid krijgt in sommige bessen.
Op zich dus wel een leuke exotische fruitsoort met een eigen smaak die op zichb zeer de moeite waard is doch moeilijk te beschrijven is, maar de opbrengst is niet zo super hoog, en ik heb nog geen echte recepten gevonden waar hij echt een goede toevoeging geeft. (Op zich zoals de andere hier wel lekker in een crumbel gemengd met appel bijvoorbeeld, of in muffins)

De ‘American garden huckleberry’
Ik blijf bij mijn mening: De AmeAGHberryrikaans egarden huckleberry (Solanum melanocerasum als die naam nog klopt) is inderdaad heel Amerikaans in de zin dat hij heel hoge productie van heel glanzende bessen heeft, en er dus heel antrekkelijk uitziet. Maar de smaak is compleet niet interessant, alles wat hem lekker maakt zijn dingen die je erbij voegt. Platgekookt op deze manier met veel suiker en citroen kan je er inderdaad een soort van blueberry pie mee maken, maar die heeft zijn interessante smaak niet van de bessen zelf…
Al bij al dus niet de meest interessante plant om te kweken… Behalve als je houdt van dingen die je zelf eetbaar moet maken.

Burbank’s ‘wonderberry’
Ik ben nog altijd niet zeker of ik helemaal de juiste plant heb. Officieel heet deze Solanum x burbankii maar velen zeggen dat hij niet te onderscheiden is van De gewone zwarte nachtschade, en ik vermoed eigenlijk dat ik gewoon een eetbare stam van zwarte nachtschade heb. Deze heeft op zich best lekkere bessen (in vergelijking met de vorige) maar in de praktijk is oogsten allesbehalve handig. Ten eerste omdat de bessen eenmaal rijp te zacht zijn en direct kapot zijn, en ten tweede omdat de bessen in één cluster niet allemaal tegelijk rijp worden, en dat er bij overrijpe of rotte bessen dikwijls nog groene bessen in dezelfde cluster zitten. En ook bij eetbare nachtschadesoorten zijn groene bessen giftig… Veel reden heb ik dus niet om deze terug te zetten, al probeer ik misschien nog wel een andere eetbare stam van de zwarte nachtschade dit jaar…

Solanum villosum ‘golden pearls’
bessenSolanum villosum, in het Nederlands soms de donsnachtschade gehoord is een soort die sterk verwant is met de zwarte nachtschade. De grootste verschillen zijn dat deze soort in vergelijking met de gewone zwarte nachtschde een iets zachter en ‘donziger’ uitzicht heeft, en dat de  bessen niet zwart zijn maar goudgeel. Op zich is dat niet zo opzienbarend: ondanks de naam zijn er binnen het Solanum nigrum complex ook soorten of rassen die andere kleuren hebben. Van de gewone zwarte nachtschade is er bijvoorbeeld een rode variant in Indië die ‘red Makoi’ genoemd wordt. (En die ik graag ooit te pakken zou krijgen.)
Deze ‘Golden Pearls’ zijn een geteelde variant die vanaf halfweg de zomer clustertjes met goudgele bessen blijft produceren, die best aangenaam van smaak zijn zoals je van fruit zou mogen verwachten. Bovendien zijn de bessen wat sterker, en  als je ze in clusters oogst geraken ze niet snel beschadigd en kunnen ze op deze manier een hele tijd (liefst gekoeld) bewaard worden. Ook worden de bessen in één cluster meer gelijktijdig rijp dan mijn zwarte variant, wat veel makkelijker is.
De oogst is simpel: je knipt ze cluster bij cluster af. Achteraf als je de bessen verwerkt is het nog even werk om ze van hun steeltjes te halen misschien, en het blijven kleine besjes, maar op zich zijn ze niet zo moeilijk…. Zowel lekker vers uit de hand als snoepertje of door een fruitsla, als verwerkt in allerlei fruitbereidingen een leuk besje. Mijn favoriet is een gouden ‘blueberry-muffin’, gemengd of met alleen deze bessen, die we deze zomer voor het eerst probeerden en nu al een klassieker is…

Verdict
Met stip komen de gouden pareltjes van de donsnachtschade dus boven de andere soorten uit. Lekkere bessen, goed bewaarbaar, en redelijk opbrengst voor zover dat voor een kruid met kleine besjes mogelijk is… Volgend jaar zeker opnieuw,ik heb goed wat zaadjes bewaard…

nightshade muffin

Advertenties

(Engelse versie hier)

Deze winter heb ik me bezig gehouden met hier en daar wat seed-swapping, en dat betekent dat ik heb ook een paar dingen heb opgeduikeld van over de hele wereld die mij voorheen onbekend waren… Een van deze dingen is iets dat in het Engels ‘garden huckleberries’ genoemd wordt, een soort van eetbare eenjarige bzwarte nachtschade1esdragende planten die qua naamgeving verwarring oproepen zowel qua Engelse naam als qua wetenschappelijke naam. De zaden, waarvan ik er maar een paar heb, zijn aangekomen uit 2 verschillende bronnen als ‘Solanum burbankii’ en ‘Solanum melanocerasus’ (en de zaden zien er een beetje anders ook dus het zijn iets andere soorten), maar als je kijkt die op google ze lijken veel synoniemen te hebben. S. burnakii is ook bekend als S. retroflexum en wonderberry of Sunberry, en S. melonanocerasum wordt soms gezien als een ondersoort van S. nigrum, de beruchte zwarte nachtschade, een plant die er sterk op lijkt en dicht verwant is.

Maar wacht, we hebben het hier over eetbare bessen. Was niet de beruchte zwarte nachtschade een van die legendarische giftige planten die gevaarlijk en dodelijk zijn? Dat is iets dat iedereen weet, toch?

Dat is wat ik heb mijn hele leven geloofd, en wat veel mensen denken. Maar is het waar? Sommige mensen lijken hieraan te twijfelen. (Leeshet gelinkte artikel -in het engels-) Bovendien blijkt dat zowel de (rijpe) bessen als de bladeren van S. nigrum en zijn naaste familieleden (soms een hoop gegooid als de ‘Solanum nigrum complex) worden gegeten door mensen in Azië, Afrika en Nprth-Amerika en zelfs delen van Europa. De rijpe bessen (onrijpe zouden wel giftig zijn!) worden rauw gegeten of verwerkt, en de bladeren worden gegeten als spinazie, soms na het expliciet weggieten  van het kookwater.

Er zijn dus 2 mogelijkheden over de eetbaarheid van deze giftige plant: 1. Er zijn inderdaad zeer giftige planten in de S. nigrum complex evenals goed eetbare, afhankelijk van het type of 2. S. nigrum en zijn naaste familieleden zijn allemaal min of meer eetbaar, maar we denken dat zijn ze niet. De meeste bronnen schijnen te denken (2) maar sommige mensen als Sam Thayer (die wel veel onderzoek voor zijn gekoppelde paper) lijken te denken dat de plant niet zo giftig is als we denken … Het is immers een voedselbron op alle Noordelijke continenten en in veel niet-westerse culturen ..

Het lijkt erop dat mensen soms de zwarte nachtschade verwarren met een andere nachtschade, de wolfskers of belladonna, deadly nightshade geheten in het Engels (Atropa belladonna), en dat is een van de meest dodelijke planten van Europa en de omliggende gebieden. En volgens Thayer is het niet toevallig dat veel mensen de hele tijd  zwarte nachtschadede eten over de hele wereld, en  niet sterven, maar dat we hier in Europa waar we het niet eten de plant als giftig beschouwen. En dat  terwijl de laatste 50 jaar niemand is overleden aan vergiftiging met de plant, en de meeste gevallen van eerdere vergiftiging waarschijnlijk bij herbekijken eerder Atropa-vergiftiging zijn …

En toch ben ik nog steeds niet van plan om wilde zwarte nachtschadebessen te eten, maar ik geef de tuinsoorten een kans dit jaar. Niet dat ik te veel van hen verwacht, het lijkt erop dat niet iedereen echt zo enthousiast over de smaak, maar ik ga toch een paar plantjes proberen van beide ‘garden huckleberry’ variëteiten om te zien of de bessen wel degelijk bruikbaar zijn voor desserts of zo …

En nee, ik ben nog lang niet klaar om solanum-spinazie te eten… Laat maar komen alle gekookte amarant en pompoenblad en andere versies van Horta, maar geen nachtschade alstublieft …

Dus hier is mijn vraag voor de lezers: Iemand hier die meer weet over de eetbare gebruik van S. nigrum planten, of die zaden heeft van eetbare vormen die bruikbaar zijn voor spinazie, of met  zeer smakelijke bessen?

Of iemand die wel weet van vergiftiging gevallen?

Bram