archiveren

Tagarchief: nachtschade

(Engelse versie hier)

Deze winter heb ik me bezig gehouden met hier en daar wat seed-swapping, en dat betekent dat ik heb ook een paar dingen heb opgeduikeld van over de hele wereld die mij voorheen onbekend waren… Een van deze dingen is iets dat in het Engels ‘garden huckleberries’ genoemd wordt, een soort van eetbare eenjarige bzwarte nachtschade1esdragende planten die qua naamgeving verwarring oproepen zowel qua Engelse naam als qua wetenschappelijke naam. De zaden, waarvan ik er maar een paar heb, zijn aangekomen uit 2 verschillende bronnen als ‘Solanum burbankii’ en ‘Solanum melanocerasus’ (en de zaden zien er een beetje anders ook dus het zijn iets andere soorten), maar als je kijkt die op google ze lijken veel synoniemen te hebben. S. burnakii is ook bekend als S. retroflexum en wonderberry of Sunberry, en S. melonanocerasum wordt soms gezien als een ondersoort van S. nigrum, de beruchte zwarte nachtschade, een plant die er sterk op lijkt en dicht verwant is.

Maar wacht, we hebben het hier over eetbare bessen. Was niet de beruchte zwarte nachtschade een van die legendarische giftige planten die gevaarlijk en dodelijk zijn? Dat is iets dat iedereen weet, toch?

Dat is wat ik heb mijn hele leven geloofd, en wat veel mensen denken. Maar is het waar? Sommige mensen lijken hieraan te twijfelen. (Leeshet gelinkte artikel -in het engels-) Bovendien blijkt dat zowel de (rijpe) bessen als de bladeren van S. nigrum en zijn naaste familieleden (soms een hoop gegooid als de ‘Solanum nigrum complex) worden gegeten door mensen in Azië, Afrika en Nprth-Amerika en zelfs delen van Europa. De rijpe bessen (onrijpe zouden wel giftig zijn!) worden rauw gegeten of verwerkt, en de bladeren worden gegeten als spinazie, soms na het expliciet weggieten  van het kookwater.

Er zijn dus 2 mogelijkheden over de eetbaarheid van deze giftige plant: 1. Er zijn inderdaad zeer giftige planten in de S. nigrum complex evenals goed eetbare, afhankelijk van het type of 2. S. nigrum en zijn naaste familieleden zijn allemaal min of meer eetbaar, maar we denken dat zijn ze niet. De meeste bronnen schijnen te denken (2) maar sommige mensen als Sam Thayer (die wel veel onderzoek voor zijn gekoppelde paper) lijken te denken dat de plant niet zo giftig is als we denken … Het is immers een voedselbron op alle Noordelijke continenten en in veel niet-westerse culturen ..

Het lijkt erop dat mensen soms de zwarte nachtschade verwarren met een andere nachtschade, de wolfskers of belladonna, deadly nightshade geheten in het Engels (Atropa belladonna), en dat is een van de meest dodelijke planten van Europa en de omliggende gebieden. En volgens Thayer is het niet toevallig dat veel mensen de hele tijd  zwarte nachtschadede eten over de hele wereld, en  niet sterven, maar dat we hier in Europa waar we het niet eten de plant als giftig beschouwen. En dat  terwijl de laatste 50 jaar niemand is overleden aan vergiftiging met de plant, en de meeste gevallen van eerdere vergiftiging waarschijnlijk bij herbekijken eerder Atropa-vergiftiging zijn …

En toch ben ik nog steeds niet van plan om wilde zwarte nachtschadebessen te eten, maar ik geef de tuinsoorten een kans dit jaar. Niet dat ik te veel van hen verwacht, het lijkt erop dat niet iedereen echt zo enthousiast over de smaak, maar ik ga toch een paar plantjes proberen van beide ‘garden huckleberry’ variëteiten om te zien of de bessen wel degelijk bruikbaar zijn voor desserts of zo …

En nee, ik ben nog lang niet klaar om solanum-spinazie te eten… Laat maar komen alle gekookte amarant en pompoenblad en andere versies van Horta, maar geen nachtschade alstublieft …

Dus hier is mijn vraag voor de lezers: Iemand hier die meer weet over de eetbare gebruik van S. nigrum planten, of die zaden heeft van eetbare vormen die bruikbaar zijn voor spinazie, of met  zeer smakelijke bessen?

Of iemand die wel weet van vergiftiging gevallen?

Bram

Advertenties

(English version here!)

De jaltomato (Jaltomata procumbens) is een fraaie nachtschade-achtige plant ui Midden-Amerika waar eetbare donkere besjes aan groeien, die ondanks wat de naam doet vermoeden niet veel te maken hebben met tomaten. Origineel is het een meer tropische soort, maar hij kan nochtans perfect in ons klimaat groeien en dan als eenjarige kan worden behandeld.
De plant zelf is een bossige plant die bij mij niet zoveel hoger wordt dan een meter maar, wel naar alle kanten uitgroeit en uiteindelijk ook omvalt. Eerst krijgt hij mooie witte nachtschadebloemen, en tegen het eind van de zomer worden dat bijna zwarte bessen, iets groter dan een bosbes, die op vergelijkbare wijze gebruikt kunnen worden. Deze bessen hebben een eigen smaak, die op zich niet heel spectaculair is, maar door anderen die meer poëtisch gevoel hebben dan mijzelf wel beschreven wordt als een mengeling tussen druif en tomaat en nog wat andere niet verwante smaken. Ik denk zelf dat ze vooral een eigen smaak hebben waar je aan moet wennen, maar die best aangenaam is.

De bessen zijn lekker om zo rauw te eten, maar ze zijn ook heel goed bruikbaar om verwerkt te worden, al dan niet in combinatie met ander fruit. (Zelf hebben we een appel-jaltomato-crumbel gemaakt, maar daar is nooit een foto van gemaakt geweest) confituur en dergelijke zou heel goed mogelijk moeten zijn, maar dat heb ik nog niet geprobeerd ondertussen.

In de tuin is het een redelijk makkelijke plant. Vroeg voorzaaien en dan uitplanten na de eerste nachtvorst. Gezien de groeiwijze zou ondersteunen wel handig kunnen zijn. De planten groeien goed, al zijn de besjes natuurlijk klein, dus zo’n superoogst heb je er niet van… Veel problemen heb ik niet gezien, al weren er bepaalde bessen die een beetje houterig waren vanbinnen inplaats van zacht en sappig. Kan te maken hebben met het feit dat één plant teveel in de schaduw groeide. Naar verluidt bestaat de mogelijkheid dat hij na zachte winters terugkomt vanuit de wortels, en dat hij zichzelf uitzaait, maar na één jaar in de tuin kan ik daar nog niet veel over zeggen.

Voor mensen die bang zijn van het nachtschade-idee een geruststelling, de witte bloemen en de rest van de plant hebben genoeg verschillen om ze niet te verwisselen met zwarte nachtschade of wolfskers…

Verdict: een mooie en interessante plant, de besjes zijn oké en hebben iets heel eigen, zowel van smaak als van uitzicht. Geen overdreven grote opbrengst wel niet en verder niet spectaculair, en zeker geen hype waard of zo.

(Aan de andere kant, tomaten zijn ook als kleine besjes begonnen voor ze veredeld werden, en aardappelen als kleine knolletjes die alleen in de late herfst gevormd werden hier, dus misschien is er wel de mogelijkheid om interessante rassen te selecteren?)

Betrekkelijk weinig aangeboden. Mijn zaadjes kwamen origineel van Vreeken in Nederland. Ik heb een paar zaadjes bewaard (je kan me altijd contacteren), maar niet genoeg om de halve wereld te voorzien van jalotmato-planten.

peace

Bram