archiveren

Tagarchief: jaltomato

De zwarte nachtschade is (zoals ik al eerder schreef) een plant die in dit deel van de wereld vooral gevreesd wordt, terwijl hij in veel andere delen van de wereld gegeten worden, zowel voor de bessen als als bladgroente.
Nu ben ik wel avontuurlijk, maar niet zo avontuurlijk dat ik snel planten ga eten die mijn cultuur al eeuwen vreest als dodelijk giftig. Behalve bekend eetbare stammen zal ik dus ondanks alle informatie die ik ondertussen doorworsteld heb niet snel geneigd zijn om veel zwarte nachtschade te eten…
Een paar jaar geleden ben ik wel uit curiositeit begonnen met het experimenteren met verschillende typen van eetbare zwarte nachtschadebessen. Na het uitproberen van verschillende soorten de afgelopen jaren is het verdict ondertussen duidelijk en een beetje verrassend: De beste eetbare zwarte nachtschade is niet zwart…

Voor we meer uitleg bij de winnaar geven nog even op een rijtje zetten welke nachtschadesoorten ik geprobeerd heb:

De Jaltomato
Deze soort (Jaltom100_2305ato procumbens) hoort niet helemaal in het rijtje thuis, want het is geen soort van het zwarte nachtschade-complex, maar het is wel een eetbare nachtschade-achtige met zwarte bessen. Ik heb er ooit van gezegd dat hij bessen geeft met een smaak waar aan te wennen valt, en hoewel ik aan de smaak gewend ben en hem zeker kan waarderen nu heb ik er nog steeds niet zoveel mee weten doen ondertussen… Ook is het zo dat de bessen (zeker als de plant teveel schaduw krijgt of teveel weersveranderingen heeft) soms een houterigheid krijgt in sommige bessen.
Op zich dus wel een leuke exotische fruitsoort met een eigen smaak die op zichb zeer de moeite waard is doch moeilijk te beschrijven is, maar de opbrengst is niet zo super hoog, en ik heb nog geen echte recepten gevonden waar hij echt een goede toevoeging geeft. (Op zich zoals de andere hier wel lekker in een crumbel gemengd met appel bijvoorbeeld, of in muffins)

De ‘American garden huckleberry’
Ik blijf bij mijn mening: De AmeAGHberryrikaans egarden huckleberry (Solanum melanocerasum als die naam nog klopt) is inderdaad heel Amerikaans in de zin dat hij heel hoge productie van heel glanzende bessen heeft, en er dus heel antrekkelijk uitziet. Maar de smaak is compleet niet interessant, alles wat hem lekker maakt zijn dingen die je erbij voegt. Platgekookt op deze manier met veel suiker en citroen kan je er inderdaad een soort van blueberry pie mee maken, maar die heeft zijn interessante smaak niet van de bessen zelf…
Al bij al dus niet de meest interessante plant om te kweken… Behalve als je houdt van dingen die je zelf eetbaar moet maken.

Burbank’s ‘wonderberry’
Ik ben nog altijd niet zeker of ik helemaal de juiste plant heb. Officieel heet deze Solanum x burbankii maar velen zeggen dat hij niet te onderscheiden is van De gewone zwarte nachtschade, en ik vermoed eigenlijk dat ik gewoon een eetbare stam van zwarte nachtschade heb. Deze heeft op zich best lekkere bessen (in vergelijking met de vorige) maar in de praktijk is oogsten allesbehalve handig. Ten eerste omdat de bessen eenmaal rijp te zacht zijn en direct kapot zijn, en ten tweede omdat de bessen in één cluster niet allemaal tegelijk rijp worden, en dat er bij overrijpe of rotte bessen dikwijls nog groene bessen in dezelfde cluster zitten. En ook bij eetbare nachtschadesoorten zijn groene bessen giftig… Veel reden heb ik dus niet om deze terug te zetten, al probeer ik misschien nog wel een andere eetbare stam van de zwarte nachtschade dit jaar…

Solanum villosum ‘golden pearls’
bessenSolanum villosum, in het Nederlands soms de donsnachtschade gehoord is een soort die sterk verwant is met de zwarte nachtschade. De grootste verschillen zijn dat deze soort in vergelijking met de gewone zwarte nachtschde een iets zachter en ‘donziger’ uitzicht heeft, en dat de  bessen niet zwart zijn maar goudgeel. Op zich is dat niet zo opzienbarend: ondanks de naam zijn er binnen het Solanum nigrum complex ook soorten of rassen die andere kleuren hebben. Van de gewone zwarte nachtschade is er bijvoorbeeld een rode variant in Indië die ‘red Makoi’ genoemd wordt. (En die ik graag ooit te pakken zou krijgen.)
Deze ‘Golden Pearls’ zijn een geteelde variant die vanaf halfweg de zomer clustertjes met goudgele bessen blijft produceren, die best aangenaam van smaak zijn zoals je van fruit zou mogen verwachten. Bovendien zijn de bessen wat sterker, en  als je ze in clusters oogst geraken ze niet snel beschadigd en kunnen ze op deze manier een hele tijd (liefst gekoeld) bewaard worden. Ook worden de bessen in één cluster meer gelijktijdig rijp dan mijn zwarte variant, wat veel makkelijker is.
De oogst is simpel: je knipt ze cluster bij cluster af. Achteraf als je de bessen verwerkt is het nog even werk om ze van hun steeltjes te halen misschien, en het blijven kleine besjes, maar op zich zijn ze niet zo moeilijk…. Zowel lekker vers uit de hand als snoepertje of door een fruitsla, als verwerkt in allerlei fruitbereidingen een leuk besje. Mijn favoriet is een gouden ‘blueberry-muffin’, gemengd of met alleen deze bessen, die we deze zomer voor het eerst probeerden en nu al een klassieker is…

Verdict
Met stip komen de gouden pareltjes van de donsnachtschade dus boven de andere soorten uit. Lekkere bessen, goed bewaarbaar, en redelijk opbrengst voor zover dat voor een kruid met kleine besjes mogelijk is… Volgend jaar zeker opnieuw,ik heb goed wat zaadjes bewaard…

nightshade muffin

Advertenties

(Dutch version here!)

The jaltomato (Jaltomata procumbens) is a beautiful nightshade-like plant with edible dark berries from Mexico and Middle-america. Despite what the name might suggest, it doesn’t have  that much to do with tomatoes. It’s originally a more tropical species, but it can perfectly grow in our climate nonetheless, treated as an annual.

The plant itself is a bushy herb that did not grew much higher than one meter here, but it grows in all directions though, and eventually it might topple completely. First it gets beautiful white nightshade flowers, and by the end of summer it gives almost black berries, slightly larger than a blueberry, which can be used similarly. The berries have a taste which is not that very spectacular, but others with a feel for poetry have described it as a mix between grape and tomato, and invoked some other unrelated flavors. I personally think they just have a taste you have to get used to, but which is quite pleasant.

The fruit is fine to eat raw, but also useful for cooking or processing, whether or not combined with other fruits. (We made an apple-jaltomato crumble, of which I do not have made any pictures, which was quite good!) Jam and likewise stuff should be possible too, but I haven’t tried that yet.

In the garden it’s a fairly easy plant. You sow them inside early in the year, and plant them outside after the first frost. Given the growth habit it might be good to support it. The plants grow quite easily, though the berries quite small, so don’t expect a really big yield… I didn’t encounter many problems problems, though there were certain berries that were a bit hard inside, instead of soft and juicy. This may be because one plant grew too far in the shade. The possibility exists that after mild winters the plats does come back from the roots, and that he seeds himself and comes back.  But I can not yet say much about that, I’ve only tried it for one year now….

For those people who are afraid of the the idea of eating nightshade berries, the white flowers (and the rest of the plant) are quite different from both the black nightshade (Solanum nigrum) or deadly nightshade (Atropa belladonna) and if you know both species you’re not likely misidentifying it for one of those…

Verdict: a beautiful and interesting plant, the berries are okay and have something peculiar, both in taste and in appearance. No spectacular yield, and further not a very spectacular plant, and certainly nothing to hype or anything…

(On the other hand, tomatoes did also start as small berries, and potatoes were small tuber which were only formed in late autumn over here, so maybe there is a possibility for selecting interesting varieties?)

This plant is offered relatively rarely. My original seeds came from Vreeken in the Netherlands. I did preserve a few seeds (contact me if you want some), but not enough to fill half the world with jaltomato plants.

peace

(English version here!)

De jaltomato (Jaltomata procumbens) is een fraaie nachtschade-achtige plant ui Midden-Amerika waar eetbare donkere besjes aan groeien, die ondanks wat de naam doet vermoeden niet veel te maken hebben met tomaten. Origineel is het een meer tropische soort, maar hij kan nochtans perfect in ons klimaat groeien en dan als eenjarige kan worden behandeld.
De plant zelf is een bossige plant die bij mij niet zoveel hoger wordt dan een meter maar, wel naar alle kanten uitgroeit en uiteindelijk ook omvalt. Eerst krijgt hij mooie witte nachtschadebloemen, en tegen het eind van de zomer worden dat bijna zwarte bessen, iets groter dan een bosbes, die op vergelijkbare wijze gebruikt kunnen worden. Deze bessen hebben een eigen smaak, die op zich niet heel spectaculair is, maar door anderen die meer poëtisch gevoel hebben dan mijzelf wel beschreven wordt als een mengeling tussen druif en tomaat en nog wat andere niet verwante smaken. Ik denk zelf dat ze vooral een eigen smaak hebben waar je aan moet wennen, maar die best aangenaam is.

De bessen zijn lekker om zo rauw te eten, maar ze zijn ook heel goed bruikbaar om verwerkt te worden, al dan niet in combinatie met ander fruit. (Zelf hebben we een appel-jaltomato-crumbel gemaakt, maar daar is nooit een foto van gemaakt geweest) confituur en dergelijke zou heel goed mogelijk moeten zijn, maar dat heb ik nog niet geprobeerd ondertussen.

In de tuin is het een redelijk makkelijke plant. Vroeg voorzaaien en dan uitplanten na de eerste nachtvorst. Gezien de groeiwijze zou ondersteunen wel handig kunnen zijn. De planten groeien goed, al zijn de besjes natuurlijk klein, dus zo’n superoogst heb je er niet van… Veel problemen heb ik niet gezien, al weren er bepaalde bessen die een beetje houterig waren vanbinnen inplaats van zacht en sappig. Kan te maken hebben met het feit dat één plant teveel in de schaduw groeide. Naar verluidt bestaat de mogelijkheid dat hij na zachte winters terugkomt vanuit de wortels, en dat hij zichzelf uitzaait, maar na één jaar in de tuin kan ik daar nog niet veel over zeggen.

Voor mensen die bang zijn van het nachtschade-idee een geruststelling, de witte bloemen en de rest van de plant hebben genoeg verschillen om ze niet te verwisselen met zwarte nachtschade of wolfskers…

Verdict: een mooie en interessante plant, de besjes zijn oké en hebben iets heel eigen, zowel van smaak als van uitzicht. Geen overdreven grote opbrengst wel niet en verder niet spectaculair, en zeker geen hype waard of zo.

(Aan de andere kant, tomaten zijn ook als kleine besjes begonnen voor ze veredeld werden, en aardappelen als kleine knolletjes die alleen in de late herfst gevormd werden hier, dus misschien is er wel de mogelijkheid om interessante rassen te selecteren?)

Betrekkelijk weinig aangeboden. Mijn zaadjes kwamen origineel van Vreeken in Nederland. Ik heb een paar zaadjes bewaard (je kan me altijd contacteren), maar niet genoeg om de halve wereld te voorzien van jalotmato-planten.

peace

Bram

Some pictures from october, from right before the first nocturnal frosts…/Een paar foto’s uit october, van vlak voor de eerste nachtvorst…

Tomatillo (Physalis ixocarpa), rabarber/rhubarb (Rheum rabarbarum), biet/beet (Beta vulgaris), wortel/carrot (Dauca carota) , jaltomato (Jaltomato procumbens), bladbroccoli/leaf-broccoli (Brassica oleracea) , amarant/amaranth (Amaranthus ssp.) , postelein/purslane (Portulaca oleracea), Courgette (Cucurbita pepo)

Ijsplant/Iceplant (Mesembryanthemum crystalinum) tastes like something in between sour-salty watermelon and iceberg lettuce…/smaakt als iets tussen zoutzure watermeloen en ijsbergsla

Epazote (Chenopodium ambrosioides)

Niet nader geïdentificeerde blad-broccoli/ An unidentified leaf-broccoli… (zie ook foto 1/see also picture 1)

peace

Bram