over GGO’s, ‘heirloom’ groenten en terminator-genen

Even een paar termen op een rijtje zetten die soms door elkaar gehaald worden, wat veel verwarring kan geven, zoals mensen die zeggen dat alle GGO-zaden steriel zijn en dat je alleen ‘heirloom’ rassen terug kan laten komen uit zaad, zoals ik in bepaalde FB-groepen al heb gelezen.

De volgende lijst gaat over planten die via zaad vermeerderd worden. Planten die via knol (aardappel), stek (veel sierplanten) of enten (appels) vermeerderd worden zijn een ander verhaal, omdat je dan altijd klonen hebt. Op zich komen ze ras-echt terug als je ze vegetatief vermeerdert, maar van zaad zullen ze dikwijls redeliljk onstabiel en heel gevarieerd terugkomen zoals bij de F1-hybriderassen, omdat het geen genetisch gestabiliseerde varieteiten zijn.

zaadvaste rassen (open-pollinated)
De meeste klassieke groentenrassen van soorten die via zaad vermeerderd worden zijn stabiele zaadvaste rassen, waar in het Engels de term ‘open pollinated’ voor gebruikt wordt (afkorting OP). Deze vormen een genetisch stabiele populatie en zaad genomen van planten van een OP ras zal altijd echt terugkomen, toch wanneer er geen kruisbestuiving met andere rassen/soorten plaatsvindt

heirloom
Het Engelse woordje ‘heirloom’ wordt gebruikt voor oude rassen, erfgoedrassen, rassen die soms in één familie al generaties doorgegeven worden. Heirloom-rassen zijn dus altijd zaadvaste rassen, en ze hebben altijd een zekere leeftijd al wordt daar soms over gediscussieerd hoe oud ze zijn, minstens 50 jaar, 100 jaar…

Soms (heel dikwijls) wordt het woord ‘heirloom’ fout gebruikt voor alle OP rassen. Ook is het zo dat bepaalde recentere rassen b100_2160llijkbaar op één of andere manier al een ‘heirloom’ status bereikt hebben, zoals Tom Wagner’s ‘green zebra’ tomaat.

Veel van deze rassen zijn zeldzaam en bedreigd, en het is dus belangrijk dat wie deze rassen kweekt er zaad van verzamelt en doorgeeft. Bio-diversiteit is heel belangrijk!

F1 hybride-rassen
Een hybrideras is niet, zoals de naam zou doen vermoeden, zomaar een ras dat uit kruising onstaan is (alle nieuwe rassen die geen mutatie van een ander ras zijn (zoals Jonagored een mutatie is van de jonagold) zijn ooit zo ontstaan. Een hybride-ras is een F1-generatie van een altijd opnieuw uitgevoerde kruising tussen 2 bekende ouder-rassen. (Zoek de wetten van Mendel maar eens op)
De F1-generatie of de eerste generatie van kruisen geeft doorgaans een heel uniform resultaat, wat interessant is voor de industrie. Als je van een F1-ras zaden doorkweekt krijg je de F2-generatie van Mendels theorie, die heel variabel is, en wisselend van kwaliteit.

Als je veel plaats en tijd hebt en liefst de ouder-rassen ook[meestal geheim bij commerciele hybride-rassen] kan een hybride-ras wel door selectie gestabiliseerd worden in ‘open-pollinated’ ras. Duurt wel minstens 8 jaar of zo.. Of je kan uit de nakomelingen andere interessante lijnen selecteren en die stabiliseren.

GGO
Een GGO, of genetisch gemodificeerde Organisme (GMO in het Engels), is een wezen waar de mens genetische veranderingen aan heegt aangebracht. Dat kan op heel veel verschillende manieren, met heel verschillende doelen en resultaten. GGO’s zijn altijd gepatenteerd en mogen alleen door het bedrijf zelf worden doorgekweekt.

GGO-rassen kunnen trouwens evengoed zaadvast zijn als hybride-rassen.

Momenteel zijn er geen GGO’s die officieel toegelaten zijn in de voedselketen in de EU, maar bijvoorbeeld in de US is dat helemaal anders!

terminator-genen
Een terminator-gen is een gen dat de plant steriel maakt, en dus de zaadvorming tegengaat. In sommige F1-hbriderassen wordt dit ingebracht zodat de zaadproducerende firma’s er zeker van zijn dat de klant elk jaar opniet zaad zal kopen. (Misdadige praktijk!)
Dit ‘terminatorgen’ kan zowel op natuurlijke manier ingebracht worden (lijnen met pollen-steriliteit) als via genetische manipulatie ingebracht worden.
Rassen met terminator-genen zijn gewoon niet via zaad te vermeerderen, en ze zullen normaal ook helemaal geen zaad vormen.

Bio-groenten
Bio-groenten zijn groenten die ‘biologisch’ gekweekt zijn, en dus aan een aantal wettelijke kriteria moeten voldoen om die stempel te mogen dragen. Bio-groenten mogen geen GGO’s zijn, maar kunnen op zicht wel hybriderassen (mogelijk ook met terminator-genen?) zijn.

Bram

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: